De elektrische auto: uitvinding uit de 19e eeuw

Gepubliceerd op: 9 november 2010, auteur: Herman Hiemstra

Sinds de laatste crisis is de auto-industrie nog maar met één vraag bezig: hoe maken we auto’s die zuinig zijn in gebruik, het milieu niet onnodig belasten en er tegelijkertijd voor zorgen dat we niet langer met handen-en-voeten gebonden zijn aan benzine als brandstof. De elektrische auto lijkt de oplossing. Een resultaat op basis van een idee uit de 19e eeuw!

De Nederlandse hoogleraar en uitvinder Sibrandus Stratingh (1785-1841) heeft veel baanbrekend onderzoek verricht op het gebied van voortbeweging. Na experimenten met een zelfontworpen stoomvoertuig - waarvoor zelfs Koning Willem I belangstelling toonde - construeerde hij samen met zijn assistent Becker een elektromagnetisch wagentje (zie foto boven) dat als voorloper van de elektrische auto kan worden beschouwd.

Wereldtentoonstelling 1889
Met de Wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs start in Europa het elektriciteitstijdperk. De Eiffeltoren had elektrische liften. Ook werden boulevards voor het eerst van elektrische verlichting voorzien.

Voordat de elektro-auto in het verkeer verscheen, was er (vanaf 1890) de elektro-tram. Parijs had er in die tijd op een zeker moment 64 in gebruik. Na 1895 nam de belangstelling in Parijs alweer af, terwijl circa 5 jaar daarna de markt in Duitsland zich pas echt begon te ontwikkelen. Hierna was er alleen rond de beide Wereldoorlogen nog sprake van een toenemende populariteit van de elektrische auto. Maar dat had alles te maken met het wereldwijde tekort aan brandstof.

Nieuwe kansen
Tussen 1995 en 2001 ontstond er een tweede kans voor de elektrische auto. In die jaren ontketende een handjevol mensen bijna een revolutie. De leider van deze actie was Alan Coconny, een freelance ingenieur ingehuurd door GM voor het project solar challenge, dwars door Australië met alleen de zon als energiebron.

Het was Coconny die de elektronica construeerde voor de eerste moderne elektrische auto. Die elektronica wordt nu ook gebruikt in de Tesla en andere types elektrische auto’s die intussen in de Verenigde Staten op de markt zijn verschenen. Het prototype kreeg de naam Electric Vehicle nr.1 of kortweg EV1.

Stanford Ovshinsky
De EV1 was de eerste moderne elektrische auto en mateloos populair bij de paar honderd mensen die hem konden bemachtigen. Helaas had hij problemen met zijn loodbatterij.Stanford Ovshinsky rook zijn kans. Ovshinsky, een wetenschapper met meer dan 400 industriële patenten op zijn naam, ontwikkelde een batterij op basis van NikkelMetaalhybride. Deze NiMh batterij kon ruim tweemaal zoveel energie per kilo opslaan als de loodbatterij. Bovendien ging hij veel langer mee.

Daarmee was het laatste technische probleem voor de succesvolle introductie van elektrische auto’s weggenomen. Desondanks werd de elektrische auto niet verder ontwikkeld. Over de achtergronden van dit besluit werd zelfs een documentaire gemaakt: ‘Who killed the Electric Car’ (video). Daarin werden de oliebedrijven en GM als schuldigen aangewezen.

Driemaal is scheepsrecht
Met de grootschalige toepassing van elektrisch vervoer zijn de drie grote milieuproblemen die door auto’s worden veroorzaakt in één klap opgelost. Elektrische auto’s zijn schoon, zuinig en stil. Bovendien worden we met elkaar minder afhankelijk van het gebruik van olie en gas.

De overheid investeert in duurzame mobiliteit. Een belangrijk beleidsonderdeel is dat elektrisch rijden in de toekomst voor iedereen toegankelijk wordt. De eerste betaalbare elektrische auto’s verschijnen eind 2010/begin 2011 op de Nederlandse markt.

©GeschiedenisBeleven.nl / auteur: Herman Hiemstra, foto's: Universiteitsmuseum Groningen