Generaal Spoor: optimistisch mens, hard militair

Gepubliceerd op: 23 september 2011, auteur: Wytse Vellinga

Hij is de jongste Generaal die ons land ooit heeft gehad, en zou als zodanig misschien een heldenstatus in de nationale geschiedenis verdienen. Toch zullen velen zijn naam niet kennen. Simon Spoor (1902 – 1949). Een man die meer verdient. En zijn nieuwe biografie is een mooi begin.

In Generaal Spoor. Triomf en tragiek van een legercommandant schetst auteur Jaap de Moor een beeld van de generaal als een zeer optimistisch mens. En ook een zeer nationalistisch mens. Spoor was de legercommandant die in de jaren na de Tweede Wereldoorlog de scepter zwaaide over de KNIL.

Daarmee was hij ook de legercommandant die militair verantwoordelijk was voor de omstreden politionele acties in Nederlands-Indië in 1947 en 1948. De regering had hem aangesteld om te proberen de orde te herstellen. Iets wat hij maar al te graag deed, want wat hem betreft viel er niet te praten over een scheiding tussen Nederland en zijn kolonie.

Onbelangrijke jeugd?
In alle eerlijkheid zijn de eerste hoofdstukken van het boek moeilijk door te komen. Uit alles blijkt dat de auteur de grootst mogelijke moeite heeft gehad om over de jonge jaren van Spoor ook maar iets boven water te halen. Vandaar dat het boek begint met een uitgebreide levensbeschrijving van de vader van Generaal Spoor. Over de jaren tussen 1918, als Spoor zich meldt op de cadettenschool, en 1942, als de Tweede Wereldoorlog Indië bereikt, is de auteur ook betrekkelijk kort.

Ruwweg zijn slechts 60 van de bijna 400 pagina's ingeruimd voor de eerste dertig jaar van het leven van Spoor. In deze jaren gaat Spoor naar school, vertrekt naar Indië, keert terug naar Nederland, gaat opnieuw naar Indië, trouwt, scheidt, hertrouwt en krijgt een kind. Maar dit alles heeft voor de biograaf blijkbaar minder belang dan de laatste zeven jaar in zijn leven. De vele keren dat de auteur in deze hoofdstukken moet verzuchtten dat 'wat Spoor hier van dacht onbekend is', zorgt ervoor dat de eerste hoofdstukken eigenlijk geen moment echt kunnen boeien.

Oorlog en politiek
Wie de moeite neemt om door te zetten wordt daarvoor beloond. Vanaf het moment dat de Tweede Wereldoorlog Indië bereikt komt er spanning in het verhaal en in de carrière van de hoofdpersoon. Eerst door zijn werk voor de nieuwe inlichtingendienst NEFIS, die speciaal werd opgericht om de Japanners te verslaan en waar hij vanaf 1944 de leiding over had, maar natuurlijk ook door de gebeurtenissen in Nederlands-Indië daarna.

Uit die eerste jaren blijft vooral de beschrijving hangen van de regelmatige reizen die Spoor maakte naar Merauke in Nieuw-Guinea. Dit was één van de weinige plekken in Nederlands-Indië die lange tijd uit handen van de Japanners wist te blijven. De tocht ernaartoe werd gemaakt met een vliegtuig dat aan alle kanten rammelde en waarvan de kerosine-meter kapot was. Hierdoor moest de crew uit het hoofd bepalen of er nog genoeg kerosine in het toestel zat om de tocht te maken.

Na de Tweede Wereldoorlog zat Nederland eigenlijk wat in zijn maag met wat er moest gebeuren met Nederlands-Indië. Onder de Japanners waren de nationalistische gevoelens van de inheemse bevolking flink toegenomen. De keuze waar Nederland voor stond was eigenlijk vrij simpel. Of onderhandelen of vechten. Spoor had geen enkele moeite met die keuze. Er moest gevochten worden. Hij deed er dan ook alles aan om de heren politici hiervan te overtuigen. Iets wat voor een militair eigenlijk ten strengste verboden was.

Het politieke gesteggel over de toekomst van Indië en de militaire consequenties hiervan komen in dit boek ruim aan bod. En worden bovendien op zo'n manier opgeschreven dat het boeit. Ook voor hen die misschien net iets minder met het onderwerp hebben. Al verliest de auteur zich hier en daar in de details. Zo kan hij het niet laten om zo nu en dan overbodig veel namen en rugnummers te noemen. Maar voor hen die er meer van willen weten kan het handvatten bieden voor verdere studie.

Eindoverwinning
Generaal Spoor is genomineerd voor de Libris Geschiedenisprijs 2011 en heeft het nu zelfs geschopt tot de laatste vijf. Volgens de jury dus een kanshebber voor de eindoverwinning. Generaal Spoor zelf bleef ook altijd geloven in de eindoverwinning. Dat is in Nederlands-Indië misschien niet gelukt, maar zijn biografie zou zomaar wel de eindstreep kunnen halen.



►Generaal Spoor. Triomf en tragiek van een legercommandant (2011), Jaap de Moor, Uitgeverij Boom

► Welk boek wint de Libris Geschiedenisprijs 2011? Lees alle recensies



Verder lezen en kijken:
► Interview met Jaap de Moor over Generaal Spoor in radioprogramma OVT
► Aflevering van Andere Tijden over Generaal Spoor op Geschiedenis24.nl
► Boek: Achteraf kakelen de kippen. Herinneringen aan Generaal KNIL S.H. Spoor, opgetekend door zijn weduwe (2004), Mans Spoor-Dijkema, uitgeverij De Bataafsche Leeuw

©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Wytse Vellinga