De verborgen kant van Prins Bernhard

Gepubliceerd op: 9 februari 2011, auteur: Frans van den Muijsenberg

In Bernhard. Zakenprins beschrijft historicus Gerard Aalders de rol die Prins Bernhard in de eerste naoorlogse jaren speelde in de illegale wapenhandel en welke contacten hij daarbij had met louche zakenlieden en dubieuze bankiers. Ook dit boek schetst een weinig glorieus portret van de Prins.  

De levenswandel van Prins Bernhard staat met regelmaat in de schijnwerpers, overigens zonder dat het schijnbaar zijn populariteit erg veel kwaad doet. Bernhard heeft zich blijkbaar goed weten te profileren als een sympathieke, naïeve, financieel onbeholpen en een aan zijn vrienden immer hondstrouwe sul die vaak tegen zichzelf in bescherming moet worden genomen. Een beeld dat deskundig door hem en zijn vriendenkring is opgebouwd ten tijde van de Lockheed-affaire, toen pijnlijk duidelijk werd dat de prins niet de belangeloze zakenprins was waarvoor hij zich altijd uitgaf.

Ondanks de zwaarte van de bewijslast kwam hij er mild vanaf. De monarchie moest immers worden gered. Vooral sinds zijn overlijden in 2004 zijn er echter veel nieuwe feiten over zijn dubieuze levenswandel boven tafel gekomen.

Het begon al direct na zijn overlijden met een geruchtmakend interview in de Volkskrant, waarbij ineens twee buitenechtelijke dochters boven tafel kwamen en ook de financiële perikelen binnen het huis van Oranje naar buiten werden gebracht. In Juliana en Bernhard. Het verhaal van een huwelijk, de jaren 1936-1956 (2008) werd een weinig flatteus portret van Bernhard geschetst en dan koos auteur Cees Fasseur nog overduidelijk partij voor Bernhard. De prins was in deze lezing een sympathieke schavuit en Juliana in die tijd een onbezonnen pacifiste die het landsbelang schaadde. Dus ook hier: de monarchie moest worden gered.

In 2009 schreven Jort Kelder en Harry Veenendaal Z.K.H. Hoog spel aan het hof van Zijne Koninklijke Hoogheid, waarin de betrokkenheid van de prins bij de wapenhandel werd belicht. Het ministerie van Algemene Zaken gaat echter niet in op Kamervragen en weer zal het belang van de monarchie voor ons staatsbestel bovenaan de agenda hebben gestaan. In 2010 schrijft Annejet van der Zijl Prins Bernhard. Een verborgen geschiedenis, een verhaal dat wordt gedomineerd door eigenbelang, dubieuze keuzes, een ongebreidelde jacht op geld en andere kwalijke zaken die snel onder het tapijt moesten worden geveegd.

Zakenprins
Voor het vierde opeenvolgende jaar verschijnt er een boek waarin Prins Bernhard de hoofdrol speelt. Ook Gerard Aalders schetst in Bernhard. Zakenprins een weinig glorieus portret. De auteur betoogt dat zijn voortdurende jacht op geld de prins onafwendbaar in de armen dreef van illegale wapenhandelaren, obscure zakenlieden en louche bankiers. Omstreeks 1950 rees er serieuze verdenking tegen hem vanwege zijn bemoeienissen met wapenhandel in Indonesië en de minister-president zag zich genoodzaakt de kwestie te laten onderzoeken door de Koninklijke Marechaussee en de Rijksrecherche.

Hun rapporten verdwenen in de doofpot, niet verbazingwekkend want ze geven een onthutsend beeld van Bernhards activiteiten en zakelijk netwerk. Het kabinet Drees was bang dat Bernhards onbezonnen gedrag niet alleen de naam van het Koninklijk Huis zou kunnen bezoedelen, maar bovendien de regering in een chanteerbare situatie kon manoeuvreren.

Wapenhandel in Indonesië
Het legt pijnlijk bloot in welke kringen de man verkeerde die zichzelf graag als `zakenprins’ presenteerde, maar die door zijn roekeloos gedrag een gevaar dreigde te worden voor de Nederlandse staatsveiligheid. Aalders zegt in het Dagblad van het Noorden geen bewijzen te hebben gevonden dat Bernhard zelf een handelaar was die actief wapens kocht en verkocht. Wel zegt hij uit indirecte bewijzen te kunnen afleiden dat de prins zich met de wapenhandel in Indonesië bemoeide, met het doel de nieuwe regering daar ten val te brengen.

Fasseur
De totstandkoming van dit boek is in de eerste plaats te danken een paragraaf die Cees Fasseur in "Juliana & Bernhard" aan prof. Jan Willem Duyff heeft gewijd. Aalders vond de behandeling van het onderwerp slordig en besloot dieper in de affaire te duiken. De zoon en dochter van Gerrie van Maasdijk (kamerheer van koningin Juliana) hebben vanwege diezelfde paragraaf een aanklacht wegens smaad tegen Fasseur ingediend. Of dat terecht is moet de rechter uitmaken, maar de achtergronden van het conflict Van Maasdijk - Fasseur worden in dit boek alvast uitgebreid belicht.

► Bernhard. Zakenprins, Gerard Aalders, uitgeverij Aspekt (2011)

Gerard Aalders is historicus en als onderzoeker verbonden aan het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD).

©GeschiedenisBeleven.nl / auteur: Frans van den Muijsenberg