Het lied van de grotten: een valse noot

Gepubliceerd op: 2 juni 2011, auteur: Iris de Ruyter

Liefhebbers hebben lang moeten wachten op het zesde en laatste deel van de historische Aardkinderen-reeks van de Amerikaanse schrijfster Jane M. Auel. Het vijfde boek verscheen alweer negen jaar (2002) geleden. Auel sluit haar prehistorische epos echter teleurstellend af met Het lied van de grotten.

Het lied van de grotten is het zesde deel van De Aardkinderen-reeks. In 1980 verscheen het eerste boek genaamd De Stam van de holenbeer. De lancering van haar nieuwe boek in maart 2011 is perfect getimed. Een kleine anderhalve maand later haalde namelijk een in 1994 ontdekte tekening van een holenbeer in een grot in Vallon-Pont d'Arc het nieuws.

Grotten van Lascaux
Auel neemt de lezer wederom mee naar de tijd van het Laat-Pleistoceen zo’n 35.000-25.000 jaar geleden. Het verhaal speelt zich af in de buurt van de grotten van Lascaux. Hoofdpersoon Ayla maakt dit keer geen lange tochten, maar leert zichzelf en haar nieuwe volk, de Zelandonii, dit keer dichter bij huis kennen. Haar dieren- en mensenvrienden bestaande uit een wolf, drie paarden, haar levensgezel Jondalar, zijn moeder Marthona en de Eerste Onder Hen Die De Moeder Dienen steunen haar daar zo goed mogelijk bij.

De zorg voor haar dochter Jonayla, haar opleiding tot Zelandonia als spiritueel leider van een grot en haar kennismaking met primaire gevoelens als jaloezie en schaamte, houden Ayla en uiteraard de lezer, dit keer bezig.

Kunst
Als acoliet ‘student’ van de Eerste Onder Hen Die De Moeder Dienen en nu als gewaardeerd lid van het Zelandonische volk, komt Ayla in aanraking met onbekende, maar voor hun wereld, aardverschuivende ideeën. Zo leert Ayla in dit deel het concept van het optellen en aftrekken van grotere hoeveelheden getallen. En ziet ze in dat de grottekeningen in de door haar bezichtigde grotten, niet per se met een concreet doel gemaakt hoeven zijn, maar simpelweg omdat de maker het mooi vond of er de behoefte toe voelde: “Ze had inmiddels genoeg grotten gezien om te weten dat het er minder toe deed wat de afbeeldingen voorstelden dan wat de kunstenaars volbrachten terwijl ze de kunstwerken maakten.”

Conceptie
Toch is Ayla’s grootste ontdekking en daarbij ook voor het Zelandonische volk, de idee van de conceptie. Het idee dat ‘het sap’ van een man noodzakelijk is voor het verwekken van een kind, doen de grondvesten van het bestaan van de Zelandonii trillen. Niet langer wordt het ontstaan van nieuw leven geheel toegeschreven aan de vrouw.

De sociale onrust die dit met zich meebrengt en de daardoor uit voortkomende perikelen zijn goed voor heel wat pagina’s leesvoer. De contouren van de consequenties die deze kennis bij mensen teweegbrengt, maar vooral ook voor Moeder Aarde zijn immens: “De Moeder is weg. Alleen de Zoon is overgebleven. De kinderen van de Moeder zijn niet langer kinderen. Ze hebben de Moeder verlaten. Ze hebben de Kennis, ze zijn volwassen geworden, zoals ze wist dat het op een dag zou gebeuren.”

Slaapverwekkend
In vergelijking met de andere delen van Auels hand, moet ik met enige tegenzin toegeven, dat dit deel mij tegenvalt. Dit heeft vooral te maken met het voortdurend aanhalen van gebeurtenissen uit voorgaande delen, het repeterende karakter van Het Lied van de Moeder en de uitvoerige beschrijvingen van kruiden en planten en hun medicinale en spirituele werking op de gebruiker ervan. Het continue aanhalen van begrippen, gebruiken en personen uit haar eerdere werk is slaapverwekkend en komt enigszins recapitulerend over. Het boek leest dan ook niet weg als een volwaardig op zich zelfstaand deel, maar zou nagenoeg door kunnen gaan als deel 5 ½.

Auel had in dit deel wat meer durf en zelfvertrouwen kunnen tonen en het besluit aan de lezer over mogen laten om voorgaande delen wel of niet te lezen.

Ook de duidelijk plastisch beschreven erotische scènes tussen Jondalar en Ayla beginnen hun tol te eisen. In het begin van De Aardkinderen reeks was het nog fris en nieuw, maar naarmate ik meer van haar hand las, zorgde dit aspect van het verhaal meer en meer voor een sleur. De lezer wordt in dit deel tevens, net als in voorgaande delen, frequent attent gemaakt op Jondalars enorme mannelijkheid, Ayla’s gewilligheid en hun gedeelde Genot. Auel wekt bij mij hierdoor de indruk geen inspiratie meer te hebben en begeeft zich op platgebaande paden.

Wrange smaak
Jean M. Auel kon mij in deel 1 tot en met 5 altijd naar de wonderlijke, harde en primitieve prehistorische wereld meeslepen. Zij wist mij te raken met haar manier van schrijven. Dit keer lukte haar dat helaas niet. Hopelijk probeert ze het nog één keer met een alles verpletterend laatste deel, zodat we de wrange smaak van dit deel ermee weg kunnen spoelen.

►Het lied van de grotten (maart 2011), Jean M. Auel, A.W.Bruna Uitgevers

► Lees een fragment uit Het lied van de grotten



©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Iris de Ruyter