Was dit de laatste Nacht van de Geschiedenis?

Gepubliceerd op: 26 oktober 2011, auteur: Eva van Wijngaarden

De achtste editie van de Nacht van de Geschiedenis is alweer achter de rug. Maar komt er nog een vervolg nu het Nationaal Historisch Museum (NHM) de organisatie neerlegt en er mee stopt per 1 januari 2012?

Het belangrijkste nieuws van de avond, dat weet iedereen al. Jaap Scholten is naar huis gegaan met de Libris Geschiedenis 2011 voor zijn boek Kameraad Baron.

En volgend jaar gaat er ook iemand naar huis met deze prestigieuze prijs. Want er is geen reden tot zorgen, vindt Valentijn Byvanck. De inhoudelijk directeur van het NHM laat weten dat er nog genoeg plannen zijn. “Het is tachtig procent zeker dat de Nacht en de Maand doorgaan. Daar zijn de andere organisatoren nu over in gesprek.”

Ook het Historisch Nieuwsblad heeft de intentie om de Nacht te redden. En Martin Sommer van de Volkskrant, tevens jurylid dit jaar, toont zich strijdbaar. “De maand en de Nacht zijn de dragers van de Librisprijs. Het gaat gewoon door alleen in een nieuwe vorm en organisatie.”

Nieuwe vorm
Het was dit jaar al even wennen, de nieuwe vorm en organisatie. De voorgaande jaren werd de Nacht georganiseerd in de verschillende zalen van het Krasnapolsky en de Amsterdamse Stadsschouwburg. Vaste bezoeker Jan Dijk ziet deze vorm liever terug in plaats van de ene zaal in de Zuiderkerk. “In de schouwburg was de Nacht groter en kwam ik veel bekenden tegen. Nu ben ik de enige. Dit is zo kaal en wat karig met één programma.”

Raoul Heertjes sprak dit programma losjes aan elkaar. Gastsprekers uit binnen- en buitenland kwamen aan het woord. Al werden ze gemengd ontvangen. De Britse schrijfster A. S. Byatt bijvoorbeeld. Ze sprak over de historische feiten die ze gebruikt in haar boeken. “Byatt was leuk, maar waarom was ze hier?”, vraagt Hannie Grotenhuis zich af na haar vierde Nacht van de Geschiedenis. “De grote historici mogen weer terug. Van mij mag de Nacht van de Geschiedenis weer meer allure en inhoud krijgen. Deze avond was meer amusement.”

Seks voor de Buch
Een saaie avond was het niet. De genomineerden voor de Libris Geschiedenisprijs werden via korte filmpjes voorgesteld. De Volskrant vertegenwoordigers wisten het publiek snel te verleiden tot een lach. Zo vertelt beroepskijker Jean-Pierre Geelen aan de hand van herkenbare voorbeelden over de schaamrode lijn door 60 jaar televisie. Met programma’s als Seks voor de Buch en Oh oh Cherso bekrachtigt hij zijn betoog dat de wansmaak een onderschat genre is en pleit om die reden voor het terugbrengen van Deense softporno op de vrijdagavond.

Brood en spelen
Het gesprek over het Maandessay van Fik Meijer, Lessen uit Rome, kwam wat minder van de grond. Of het nu aan gesprekspartner en presentator Raoul Heertjes lag of aan Fik Meijer die zelf een enthousiaste verteller is, is niet helemaal duidelijk. Wel dat er inhoudelijk genoeg te vertellen viel over de tijd in Rome en nu.



Meijer koppelde zijn eigen essay nog even terug aan de filmpjes over Europa die Andere Tijden presentator Hans Goedkoop eerder vertoonde. Daarin werden drie manieren genoemd om Europa samen te brengen. Ze waren wat kort door de bocht volgens Meijer, maar hij kon zich in zekere zin wel vinden in de Romeinse manier. Geef het volk brood en spelen want dat levert het volk iets op. Die spelen brachten mensen uit alle lagen van de samenleving bij elkaar. Sociale ontmoetingsplekken zoals ze die hadden in de Romeinse tijd zijn er niet in onze samenleving. Mensen leven meer langs elkaar heen. “Nee, ook niet in het voetbalstadion”, liet Meijer duidelijk weten.

En zo steeg de spanning omdat de uitreiking van de 5e Libris Geschiedenisprijs steeds dichterbij kwam. Agnes Jongerius vertelde uitgebreid over de kwaliteiten van de vijf genomineerde boeken. Uiteindelijk zegt zij het volgende over het winnende boek, Kameraad Baron van Jaap Scholten: “dit boek is gekozen omdat het een verhaal vertelt dat verteld moest worden.” De formaliteiten sluiten af met bubbels en muziek.

Net iets te vroeg
En volgend jaar? Volgend jaar is en blijft er aandacht voor geschiedenis. Wie het stokje van het Nationaal Historisch Museum overneemt om de Maand van de Geschiedenis te organiseren, is nog niet bekend. Er zijn in elk geval twee musea die interesse tonen: het Rijksmuseum in Amsterdam en het Openluchtmuseum in Arnhem. Voor het ‘wie, wat, hoe en waar’ kwam deze Nacht net iets te vroeg, meldt Frans Smits van het Historisch Nieuwsblad. “Dat weten we pas over een paar weken.” Op de dansvloer gaan ondertussen de hapjes rond en wordt het einde van deze editie beklonken.

Verder kijken & lezen:
► Ons verslag van de Nacht van de Geschiedenis 2010: Hip en historisch? Moet kunnen...
► Foto's van de Nacht van de Geschiedenis 2011 op Flickr.com
► Website Nacht van de Geschiedenis
► Recensies van alle genomineerde boeken voor de Libris Geschiedenisprijs 2011



©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Eva van Wijngaarden, foto's: NHM/Fred Ernst