The King's Speech: koninklijke finesse

Gepubliceerd op: 17 februari 2011, auteur: Anne-Lot Hoek

Afwijkende gedragingen aan het Britse hof zijn door de eeuwen heen niet ongewoon gebleken. Toch was een stotterende koning een probleem waar niemand om heen kon. Vooral niet toen deze de Britse natie met vurige speeches door de Tweede Wereldoorlog moest loodsen.  

Koning George VI (1895-1952), de vader van de huidige koningin Elisabeth, was bepaald niet voorbestemd om koning te worden. Ten eerste had hij een oudere broer die eerste in lijn van troonopvolging was. En ten tweede was hij door zijn grote verlegenheid en zijn stotterprobleem slecht in staat publieke taken op zich te nemen.

Toch was het de wens van zijn vader, Koning George V (1865-1936), dat ‘Bertie’ - zoals George VI aan het hof genoemd werd - aan het hoofd van het Britse rijk zou komen te staan. De troonopvolger hield er namelijk volgens de normen van het Britse hof een nogal losse moraal op na. Hij onderhield een affaire met een tweemaal gescheiden vrouw. En zo kwam de wens van George V op zijn sterfbed in 1936 ineens snel dichterbij.

Een stotterende koning
Bertie (Colin Firth) ziet die toenaderende verantwoordelijkheid met angst en beven tegemoet. Zijn vrouw Elisabeth - later bekend als The Queen Mum - laat daarom geen kans onbenut om een geschikte therapeut voor haar stotterende man te vinden. Tot grote weerzin van Bertie, die het liefst een positie geheel op de achtergrond van het Britse koningshuis zou innemen. Zijn broer koning Eduard VIII bijgenaamd David doet echter al in 1936 afstand van de troon om te kunnen trouwen met de Amerikaanse Wallis Simpson. Hij laat het Britse volk weten ‘niet in staat te zijn zo’n grote verantwoordelijkheid te dragen zonder de steun van de vrouw waarvan hij houdt’. Bertie heeft geen andere keus dan de troon te bestijgen, net op het moment dat Europa in zijn greep wordt gehouden door de bepaald niet stotterende Adolf Hitler.

Sterk acteerwerk
Dat de film The King’s Speech al voor twaalf Oscars is genomineerd en een Britse Bafta Award in de wacht heeft gesleept is terecht. Het waargebeurde verhaal over de vriendschap tussen een stotterende koning en zijn therapeut lijkt op het eerste gezicht wat dun, maar niets blijkt minder waar. Dat heeft vooral te maken met het zeer sterke acteerwerk van Colin Firth en Geoffrey Rush die de rol van zijn therapeut Lionel Logue vertolkt.

De vriendschap die wat opstartproblemen heeft wordt op prachtige en geloofwaardige wijze neergezet. Het gevoel voor ritme en tekst is daarbij ouderwets goed te noemen. De angst van de koning om voor de menigte en de radio te spreken wordt op zo’n subtiele wijze voelbaar gemaakt, dat je op het puntje van je stoel zit. De portretten aan de wanden van grote legendes uit de koninklijke geschiedenis lijken werkelijk op Bertie af te komen.

Eensgezind historisch beeld
Het slot is emotioneel en geeft een indrukwekkend beeld van het Britse koninkrijk aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Premier Winston Churchill spreekt de koning moed in en Lionel begeleid Bertie bij zijn grote speech, die de oorlogsverklaring met Nazi Duitsland inhield. Broer David en zijn vrouw Wallis luisteren ingespannen mee via de radio. Dat zij in 1937 een bezoek aan Nazi Duitsland brachtten en innig handen hebben geschud met Hilter, laat de film voor het gemak maar even weg.

Er is duidelijk gekozen voor het historische beeld van een sterk eensgezind Brits koninkrijk dat ten strijde trekt tegen het Duitse kwaad. Het is een ‘happy end’, terwijl het uiteindelijke lot van Bertie een te vroege dood in de jaren vijftig zou zijn als gevolg van zijn rookverslaving. Ook deed de stress van de Tweede Wereldoorlog en het uiteenvallen van het Britse Rijk onder zijn gezag, zijn welbehagen geen goed.

Zeldzame klasse
Maar ook voor wie geen zin heeft in een verfraaide werkelijkheid van de geschiedenis van het Britse hof, heeft The King's Speech wat te bieden. De sfeer aan het hof is fraai neergezet en laat goed zien hoe het koningshuis in die tijd omging met een verschijnsel als stotteren. Lijfartsen die vooral sigarettenrook voorschreven en zweerden bij hun vreemdsoortige therapieën. Maar de film laat vooral zien hoe schitterend een ogenschijnlijk simpel verhaal kan worden neergezet door het juiste gevoel voor woorden, sfeer, ritme en acteerwerk. Ondanks al het gestotter is de film een hommage aan de kunst van het gesproken woord en het soort klasse film dat tegenwoordig tot een zeldzaamheid behoort.

► Bekijk de trailer van The King's Speech



©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Anne-Lot Hoek, foto's: Paradiso Films