Nieuwe attractie toont geschiedenis grachtengordel

Gepubliceerd op: 23 augustus 2011, auteur: Michael Schnackers

Voor iedereen die geïnteresseerd is in het ontstaan en de ontwikkeling van de Amsterdamse grachtengordel is er sinds half april van dit jaar een nieuw museum, midden in het centrum van Amsterdam: het Grachtenhuis, aan de Herengracht.

Wie dit museum wil bezoeken, wordt aanbevolen via internet de toegangskaarten te kopen. Want, zo kun je op de website van het Grachtenhuis lezen: “Het Grachtenhuis kan niet meer dan 25 bezoekers gelijktijdig ontvangen.” Dit heeft onder meer te maken met de rondleiding die bezoekers krijgen. Je kunt de permanente expositie niet zelfstandig, maar alleen onder begeleiding van een gids en met een groep bekijken. Bij het kopen van de tickets moet je aangeven wanneer je de tentoonstelling wilt bezoeken, op welke dag en welk tijdstip.

Stijlkamers
Alle bezoekers worden voor aanvang van de rondleiding opgevangen in de stijlkamers op de zogenoemde bel-etage (de verdieping waar zich de ontvangstkamer en de salon bevonden). Desgewenst krijg je door een van de gidsen tekst en uitleg over het uiterlijk van de gerenoveerde voor- en achterkamer. De ruimtes in 19e-eeuwse stijl, zijn nu nog leeg en wat kaal – er staan geen meubels in, wat wel een beetje jammer is.

Wandschilderingen
In een zijruimte van de achterkamer tref je wel een aantal indrukwekkende, 18e-eeuwse wandschilderingen van de Amsterdamse kunstenaar Jurriaan Andriessen (1742-1819) aan. Vanuit de voorkamer heb je een fantastisch uitzicht op de Herengracht en een unieke doorkijk naar de Singel. Het huis is tussen 1663 en 1665 gebouwd, in opdracht van de succesrijke zakenman Karel Gerards. Het is ontworpen door Philip Vingboons (1607-1678), een van de belangrijkste 17e-eeuwse bouwmeesters van Amsterdam.

De eigenlijke expositie bevindt zich op de tweede verdieping. Onder leiding van een gids en met een audioguide wordt je door een beperkt aantal ruimten – veelal kamers – geleid, waarin je op eigentijdse wijze, uitgelegd krijgt hoe en waarom de grachtengordel is ontstaan en hoe deze zich heeft ontwikkeld; onder meer aan de hand van projecties van oude stadskaarten uit de 17e eeuw op een houten tafel. Ook wordt er uitleg gegeven over de bouw en het fundament van de grachtenhuizen, en door middel van een groots poppenhuis krijg je een indruk hoe het interieur van een grachtenhuis eruit zag.

Keurblok
Vanuit een van de kamers heb je ook een goed uitzicht op de tuin met tuinhuis. Het tuinontwerp is volgens de website “een afspiegeling van zijn oorspronkelijke doel als keurblok”. Een keurblok is “een binnentuin die wordt omsloten door huizen en waarover een bepaald decreet is uitgevaardigd”. In 1615 werd bepaald dat er geen nijverheid of productie in de tuinen tussen Herengracht en Keizersgracht mocht plaatsvinden, om de tuinen groen en de woonomgeving leefbaar te houden. De border in de tuin, die een miniatuurafspiegeling van een klein deel van de grachtengordel is, laat goed zien hoe groen de grachtengordel daardoor is.

Maquette
In de laatste ruimte staat een mooie en grote maquette van de grachtengordel, waarmee jammer genoeg (nog) niets wordt gedaan. De maquette leent zich namelijk uitstekend voor het geven van wat tekst en uitleg over verschillende markante plekken en gebouwen in de Amsterdamse grachtengordel.

In dezelfde ruimte worden ook bewegende beelden van Amsterdam door de eeuwen heen getoond, en er is muziek. Zo zijn er bijvoorbeeld beelden en geluid van de Canal Parade tijdens Gay Pride, en zingt Johnny Jordaan 'Geef mij maar Amsterdam'. De film laat zien hoe mooi en bruisend Amsterdam kan zijn, maar toont ook enkele 'zwarte bladzijden' in de geschiedenis van de stad: de krakersrellen in 1980 en de razzia's in februari 1941.

Conclusie
Het Grachtenhuis is vooral leuk en interessant voor buitenlandse toeristen en voor dagjesmensen. Het laat de bezoeker kort, maar krachtig kennismaken met de geschiedenis van de Amsterdamse grachtengordel. Het is wel jammer dat de expositie wat kleinschalig is en alleen onder begeleiding van een gids kan worden bekeken. Daardoor kun je niet in je eigen tempo van de tentoonstelling genieten en is er voor sommige onderdelen, zoals bijvoorbeeld het poppenhuis eigenlijk net wat te weinig tijd. Het zou fijn zijn als bezoekers meer tijd zouden krijgen om de expositie goed te bekijken.



 ► Het Grachtenhuis is gevestigd aan de Herengracht 386 in Amsterdam.

The making of... Het Grachtenhuis opende op 15 april 2011 haar deuren na een - in de museumwereld opmerkelijk - korte voorbereidingsperiode. Onderstaande video geeft een impressie van de snelheid waarmee het project van de grond is gekomen en wat er voor nodig was om een museum als dit realiseren.

©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Michael Schnackers, eindredactie: Helm Horsten