Pampus ervaren is een compleet nieuwe Xperience

Gepubliceerd op: 2 september 2011, auteur: Gudrun Kummerer

Voor Pampus liggen was nog nooit zo leuk! Op 8 juli 2011 is het Nationaal Bezoekerscentrum van de Stelling van Amsterdam geopend: de Pampus Xperience. Met de modernste technieken wordt het oude forteiland tot leven gewekt.

Het Forteiland Pampus in het IJsselmeer kon al bezocht worden. Maar met het nieuwe bezoekerscentrum Xperience is zo’n bezoek voortaan een tocht langs multimedia en interactieve spelvormen. De vesting is weliswaar prachtig geconserveerd, maar niet tot in detail gereconstrueerd. Het ademt daardoor nog steeds een historische atmosfeer. Met Xperience gaat die historie leven dankzij prachtige geprojecteerde beelden, opdoemende geluiden en een veelvoud aan gadgets.

Wat heeft Pampus te bieden?
Het eiland is te bezoeken met veerdiensten. Die vertrekken vanuit het mooie Muiden of vanuit IJburg. Op het eiland is werkelijk van alles te doen. Er worden rondleidingen verzorgd door enthousiaste gidsen, maar je kunt ook zelf op ontdekkingstocht gaan. Voor kinderen zijn spannende speurtochten uitgezet. Daarbij moeten ze een wachtwoord ontdekken waarmee ze een Fortwachtersdiploma kunnen halen of zoeken ze met een blacklight in de donkere tunnels naar geheime letters.

Xperience biedt de jonge gasten bovendien de mogelijkheid om het fort door middel van interactieve spellen te ontdekken. Daarbij komen ze oren en ogen tekort. Dat geldt overigens ook voor de volwassen bezoekers van het nieuwe deel van het fort: Prachtige beelden, authentieke objecten en geluiden zoals kanongebulder maken voelbaar hoe het leven er ooit was. Xperience laat je zo daadwerkelijk geschiedenis beleven.

Levende krijgsgeschiedenis
Aan het einde van de 19e eeuw noodzaakt de oorlogsdreiging tot de aanleg van een permanent fort bij de ondiepte Pampus. In 1895 wordt de bouw van het fort afgerond en als in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, worden voor het eerst soldaten op het eiland gelegerd. Dit is ook meteen de laatste keer dat het fort haar militaire doel dient. Na de beëindiging van de oorlog in 1918 zouden alleen nog fortwachters op het eiland leven.

Toch krijgt het fort het tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar te verduren. De Duitsers plunderen de vesting. Daarbij slopen zij de koepels en blazen zij grote delen van het fort op. Ook nemen ze de kanonnen van Duitse makelij mee terug naar Duitsland, waar ze tot nieuwe wapens worden omgesmolten. Een wrang staaltje recycling.

Bovenal is Pampus een brok levende krijgsgeschiedenis. Als onderdeel van de Stelling van Amsterdam hoorde het bij een 135 kilometer lange verdedigingslinie van 46 forten en batterijen die tussen 1880 en 1914 is aangelegd om de hoofdstad te verdedigen. Land rondom de linie kon onder water worden gezet. Te diep om er te voet doorheen te waden en te ondiep om er doorheen te varen. Het is daarmee ook een toonbeeld van de waterbouwkundige expertise van Nederland. Desondanks was de stelling al achterhaald bij voltooiing. De inzet van vliegtuigen deed het belang van een waterlinie verdwijnen.



Voor Pampus liggen
De Stelling van Amsterdam, en dus ook Forteiland Pampus, staat sinds 1996 op de lijst van Werelderfgoed van UNESCO. Sinds 2004 is het forteiland zelf Rijksmonument. Het belang en de schoonheid van het forteiland werden dus al erkend. Dankzij de geweldige inzet van vrijwilligers en van Stichting Forteiland Pampus is dit eiland, waar de tijd stil lijkt te hebben gestaan, nu op een geweldige manier met haar tijd meegegaan.

Xperience heeft een stuk geschiedenis toegankelijk gemaakt voor een grote groep nieuwe en moderne bezoekers en zelfs voor kinderen. Daarbij is de ruwheid van de vesting niet opgepoetst, maar is een mooi samenspel tussen oud en nieuw ontstaan. Het is een belevenis om het verhaal van Pampus te bekijken op een beeldscherm dat over 360 graden rond loopt over de oude gehavende muren.

Overigens is het na deze experience goed toeven bij het paviljoen als je met een drankje uitkijkt over het IJmeer. Overal liggen kussens waarop je heerlijk onderuit kunt zakken. Oorspronkelijk lagen VOC-schippers in de 17e eeuw “voor Pampus” als zij moesten wachten voor het ondiep Pampus. Uit verveling keken ze dan vaak net iets te diep in het glaasje. Nu kan iedereen voor Pampus liggen op Pampus, ook al heeft deze uitdrukking nu een net iets andere betekenis gekregen. Een echte aanrader.



► Forteiland Pampus is te bereiken via de veerdiensten vanuit IJburg of Muiden.  Let op: van 1 november tot 1 april is een bezoek aan het eiland alleen mogelijk na reserving. 



©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Gudrun Kummerer, einderedactie Wytse Vellinga, foto's Wikimedia en Studio Harm Hasenaar (ontwerper van de Pampus Experience)