Nieuwe koers voor vernieuwd Scheepvaartmuseum

Gepubliceerd op: 1 november 2011, auteur: Martin Deinum

Het vernieuwde Scheepvaartmuseum biedt een beeld van de maritieme geschiedenis van ons land. Met de presentatie zit het wel goed, met de inhoud helaas iets minder. Al valt er genoeg te zien.

Op 2 oktober heropende het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, na een jarenlange verbouwing, zijn deuren. Het zijn financieel zware tijden in museumland, en daar is duidelijk slim op ingespeeld door er veel meer dan alleen een museum van te maken. Er zijn ruimtes bijgebouwd voor grote diners, feesten, vergaderingen en bijeenkomsten. Een verstandige zet om meer inkomsten te genereren. Een dergelijk multifunctioneel gebruik is wellicht de toekomst voor musea.

Spectaculair
Een ander aspect van deze toekomst komt in dit museum ook aan bod. De tijd van het ‘klassieke’ museum, waar je in goed verlichte zalen en in een serene rust langs de tentoongestelde voorwerpen schuifelde, is duidelijk voorbij. Spanning en sensatie zijn de woorden waar het tegenwoordig om draait en in het Scheepvaartmuseum zijn kosten noch moeite gespaard om er een spectaculair geheel van te maken. Vooral de attractie De Zeereis is een belevenis. Het leven op zee vanaf de 17e eeuw wordt gepresenteerd door middel van 360 gradenprojectie op de wanden met holografische beelden en geluidseffecten op vol bioscoopvolume.

Moderne presentatie
In de zalen zijn de meest moderne vormen van presentatie uit de kast getrokken om aan de eisen van het moderne publiek tegemoet te komen. Dat betekent veel filmprojecties en veel luidsprekers waar vertellers een beeld van het leven op en aan de zee in vroeger tijden schetsen. Bordjes met tekst die uitleg geven over de tentoongestelde voorwerpen zijn er nog wel, maar er staat erg weinig op.

Touchscreen-beeldschermen zijn er daarentegen in overvloed, maar ook deze bieden maar bitter weinig informatie. De tentoonstellingszalen zijn allemaal verduisterd, alleen de voorwerpen worden met spotjes belicht. Dit levert een spannend effect op en vaak werkt dat goed. Soms gaat het te ver en wordt slechts een deel van het voorwerp verlicht en blijft de rest verborgen in het donker.



Het museum is overduidelijk ingericht met het oog op gezinnen met kinderen. Die zijn dan ook in overvloed en zeer hoorbaar aanwezig. De moderne foefjes van het museum zal deze doelgroep zeker aanspreken. Maar komt ook de echte geschiedenisliefhebber aan zijn trekken? Het antwoord is: ja, maar...

Ja, het grootste deel van het museum draait uiteraard om de maritieme geschiedenis van Nederland. De schilderijen van beroemde zeeschilders als Willem van de Velde de Oude (1611-1693) en Ludolf Backhuysen (1630-1708) hangen er nog steeds. De zalen met oude navigatie-instrumenten, boegbeelden, miniatuurschepen en een zeer bijzondere collectie oude globes zullen de geschiedenisliefhebber zeker aanspreken.

Het pronkstuk van het museum, een replica van het VOC-schip Amsterdam, ligt nog steeds op zijn oude vertrouwde plaats. Een betere illustratie van hoe zo’n schip eruit zag en ingedeeld was, is niet te krijgen. Ook bij de tentoonstellingen die zijn opgebouwd rond een bepaald thema, zoals de Gouden Eeuw en de walvisvaart, valt genoeg te zien.

Verborgen schatten
Maar... in de depots moeten nog vele schatten liggen die niet tentoon zijn gesteld. Het museum schrijft op haar website dat het één van de grootste maritieme collecties ter wereld bezit. Waarom is er dan toch zo weinig van te zien? Is men bang dat een overvloed aan oude voorwerpen too much is voor het brede publiek waar men zich op richt?

Veel zaalruimte wordt in beslag genomen door de eerdergenoemde attractie De Zeereis, die in een pretpark meer op zijn plek zou zijn dan in een museum. Het is een visueel spektakel, maar er zit werkelijk niets leerzaams aan. Een opbouw in de collectie, chronologisch of een andere, is ook niet te ontdekken. De tentoonstellingen staan allemaal op zichzelf, zodat er geen logisch, doorlopend verhaal is.

Oordeel
Gezinnen met kinderen zullen ongetwijfeld een leuke middag kunnen doorbrengen in dit museum. Voor degenen die vrijwel geen kennis van geschiedenis hebben zal er ook nog wel iets op te steken zijn. Voor degenen die historisch net iets meer onderlegd zijn, is het allemaal helaas te oppervlakkig. Toch valt er zeker genoeg moois te zien. Genoeg om je urenlang te kunnen vermaken. Verwacht echter niet dat je er een rijkdom aan kennis zult opdoen. Dat is in deze moderne tijd kennelijk niet meer wat een museum hoeft te bieden.



►Het Scheepvaartmuseum bevindt zich aan het Kattenburgerplein 1 te Amsterdam.



©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Martin Deinum, eindredactie: Wytse Vellinga, foto's: Scheepvaartmuseum