Het DNA van Amsterdam

Gepubliceerd op: 10 november 2011, auteur: Anne-Lot Hoek

Bij DNA denk je aan in elkaar gesnoerde draden die samen een geheel vormen en daardoor een identiteit bepalen. Dat probeert het Amsterdam Museum (AM) met Het DNA van Amsterdam ook te doen. Deze nieuwe permanente tentoonstelling, waar je slechts 45 minuten voor nodig hebt, slaagt daar redelijk in.

Een 13e eeuwse schoen die onder het Damrak is gevonden, een 19e eeuws schilderij met hard werkende arbeiders van Breitner (1857-1923): de tentoonstelling Het DNA van Amsterdam vertelt het verhaal de stad aan de hand van een voorwerpen, teksten en audiovisuele items. Zeven thematische tijdvakken, zoals Stad op palen (1000-1500), Opstand tegen kerk en vorst (1550-1600) en Centrum van de wereld (1600-1700), trekken je de Amsterdamse geschiedenis binnen. Centrum van de Wereld toont krachtig hoe de stad floreerde in de 17e eeuw.

De VOC handelt in graan, goud en slaven in de Amsterdamse haven, de grachtengordel ontstaat en kunst en cultuur beleven hun hoogtijdagen. Een enorme hoeveelheid migranten, waaronder religieuze en politieke vluchtelingen, voelen zich aangetrokken tot de liberale stad. Gedogen in de naam der economie was in die tijd al heel gewoon. Aan de ander kant zien we armen en zieken en de Amsterdammers die zelf zorg voor hen dragen.

Van Anne Frank tot homohuwelijk
Minder sterk is het tijdvak Tweede Wereldoorlog. Van de opbouw van Amsterdam tot een moderne stad bevinden we ons ineens in een wereldoorlog. Wat opvalt is dat er vrij clichématig is gekozen voor Anne Frank als boegbeeld van de oorlog in Amsterdam. Op zich is dat een logische keuze, maar het zou interessant zijn bijvoorbeeld ook het dagelijks leven van Amsterdam in de oorlog te belichten, en de rol van de Amsterdammers bij de deportatie van ruim 60.000 Joodse medeburgers. Amsterdamse kernwaarden zoals burgerschap, creativiteit en ondernemerschap stonden duidelijk onder druk, hoe zag dat eruit in de praktijk?

Het laatste tijdvak is dat van het liberale Amsterdam zoals de gemiddelde toerist het kent: joints, hoeren en het homohuwelijk. Tegelijkertijd brengt het museum een nuance aan in dat beeld door de wetten en het beleid uit te leggen. Daaruit blijkt dat het allemaal lang zo losbandig niet is als men wel denkt. Amsterdam blijft de vrijhaven van creativiteit en verdraagzaamheid, maar verandert ook mee met de tijd en de wereld om haar heen.

Snapshot van een rijke geschiedenis
DNA van Amsterdam is een visueel sterke tentoonstelling, uitgerust met de nieuwste snufjes op technologisch vlak. Er zijn DNA codes die je kunt scannen met je reisgidsje in je eigen taal en apps waarmee je in de stad op zoek kunt naar historische plekken. Maar inhoudelijk had het wat sterker gekund, met name de 19e en 20e eeuw. Er is teveel ingespeeld op het trotse gevoel voor Amsterdam en zijn inwoners in de Gouden Eeuw en te weinig aandacht besteed aan de minder florerende tijdvakken. Ook zijn de overgangen tussen de periodes vrij abrupt; van de Franse Tijd (1795-1813) staan we ineens tussen de heipalen op de Overtoom.

Toch geeft Het DNA van Amsterdam een goed snapshot van de interessante en rijke geschiedenis van de stad, in een tentoonstelling waar je in 45 minuten doorheen loopt. En dat is uiteindelijk het doel waarvoor de tentoonstelling is ingericht, een introductie geven van Amsterdam.



►De permanente tentoonstelling Het DNA van Amsterdam is te zien in het Amsterdam Museum



©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Anne-Lot Hoek, eindredactie Ditte van Dulmen, foto: Kossmann.dejong/ Thijs Wolzak