Musea.jpg)
.jpg){kind=icon}
.jpg)
Dinsdag 21 Mei 2013
De wereld van de Etrusken in Amsterdam en Leiden
Gepubliceerd op: 23 december 2011, auteur: Anna Sparreboom
Mannen met Macht in het Allard Pierson Museum in Amsterdam, Vrouwen van Aanzien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Een dubbeltentoonstelling over de Etrusken, verdeeld over twee musea. Een interessante invalshoek voor een expositie over een bijzonder volk.
 |
Mysterieus volk
Zowel in het RMO als in het APM begint de expositie met een informatiefilm over de Etruskische cultuur, die bloeide tussen 750 en 500 v.Chr. Verschillende specialisten vertellen over de Etruskische stadsstaten en het gebied Etrurië, dat het moderne Toscane en delen van Umbrië en Lazio beslaat.
Ook de architectuur, kunst en begrafenisrituelen van dit mysterieuze volk komen kort aan de orde. Een bloederige, maar boeiende imitatie van de leverschouw prikkelt de nieuwsgierigheid. In dit ritueel probeerde men, aan de hand van de inspectie van een lever van een offerdier, de bedoeling van de goden te achterhalen. Waren de Etrusken, zoals één van de van de specialisten in de film opmerkt “… misschien het meest religieuze, of bijgelovige volk van de Oudheid”? En hoe zat het tussen die machtige mannen en vrouwen van aanzien?
Zij aan zij
In het Leidse deel van de expositie lezen we dat de vrouw bij de Etrusken, veel meer dan in de Griekse en Romeinse maatschappij, op gelijke voet stond met de man. Etruskische dames namen deel aan feestelijke banketten en lagen hierbij zij aan zij met de mannen (foto). In klassiek Griekenland zou dit ondenkbaar zijn. Vrouwen van de elite werden geacht thuis te blijven, achter het weefgetouw. Etruskische vrouwen waren daarnaast actief als priesteressen in religieuze ceremonies en hadden een belangrijke rol in begrafenisrituelen.
Het deksel van een asurn uit Cerveteri waarop een uit terracotta vervaardigd echtpaar gemoedelijk naast elkaar ligt, vertolkt de gelijkwaardigheid tussen de Etruskische man en vrouw misschien wel het beste (foto). De man ligt achter de vrouw en lijkt liefdevol zijn hand op haar schouder te leggen. Een tevreden archaïsche glimlach speelt om hun lippen.
Rol van de vrouw
2.jpg "Detail van een tentoonstellingszaal van het Allard Pierson Museum.")
De tentoonstelling is thematisch opgebouwd. Achtereenvolgens worden we langs vitrines geleid waarin thema’s als de dood, geletterdheid, kinderen en tempelarchitectuur aan de orde kom en. Bij elk onderdeel wordt stilgestaan bij de rol van de vrouw. Hoe geletterd een religieus ook; sieraden en de verzorging van kinderen blijken ook bij de Etrusken tot het domein van de vrouw te behoren. Soms komt de aandacht voor de vrouw een beetje geforceerd over, bijvoorbeeld in het geval van de priesteressen. Ook in de Romeinse en Griekse samenleving hadden vrouwen immers een rol in religieuze rituelen.De klassieke vormgeving van de tentoonstelling, met eenvoudige vitrines, rode panelen en grote afbeeldingen van kleurige muurschilderingen uit de bekende Etruskische graftombes komt de sfeer ten goede en leidt de aandacht niet af van de schitterende objecten.
De 3D-reconstructie van de Regolini-Galassi tombe uit de 7e eeuw v.Chr., dat in 1836 werd ontdekt in Cerveteri, maakt het mogelijk om je voor te stellen hoe een Etruskische grafheuvel er van binnenuit uitziet. Jammer is wel dat het systeem, waarbij een bezoeker over een sensor moet bewegen om zich virtueel voort te bewegen door de tombe, langzaam reageert. Daarnaast is de uitleg bij de virtuele tour niet goed te verstaan vanwege het te nadrukkelijk aanwezige geluid van de startfilm.
Onbegonnen werk
De vraag of de Etrusken inderdaad het meest religieuze volk van de Oudheid zijn geweest, is moeilijk te beantwoorden. Gelukkig was de focus van deze tentoonstelling een andere. Etruskische vrouwen deden niet voor mannen onder en waren opvallend geëmancipeerd. Waarom zijn de werelden van mannen en vrouwen voor deze expositie dan juist van elkaar gescheiden? Eigenlijk heeft de vraag het antwoord al in zich; juist door dit onderscheid te maken, kan het verhaal van Mannen met Macht en Vrouwen van Aanzien duidelijk over het voetlicht gebracht worden.
/Drie%20sterren.jpg "Score: 3 van 5 sterren"){kind=small}
►De dubbeltentoonstelling Etrusken. Vrouwen van Aanzien en Mannen met Macht is van 14 oktober 2011 t/m 18 maart 2012 te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en het Allard Pierson Museum in Amsterdam.
►Lees ook het artikel Girlpower bij de Etrusken op GeschiedenisBeleven.nl
4.jpg "Één van de zalen van de tentoonstelling 'Etrusken. Vrouwen van aanzien, mannen met macht' in het Rijksmuseum van Oudheden.")
Verder lezen & kijken:
►Bekijk hier de openingsfilm van de tentoonstelling
►Boek: Schimmenrijk (1999), Rosita Steenbeek, Prometheus.
►Boek: Etrusken (2002), Willebrord Nieuwenhuis, Prometheus/NRC Handelsblad.
©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Anna Sparreboom, eindredactie: Marleen Boeve, beeldredactie: Andrea Kloet. Foto's: Rijksmuseum van Oudheden
Meer items: Musea
