Boeren, burgers en rijkelui in historisch Arnhem

Gepubliceerd op: 24 november 2010, auteur: Gerrit Jan Weikmap

In het Historisch Museum Arnhem is de semi-permanente tentoonstelling Boeren, burgers & rijkelui te zien. Bezoekers krijgen er een mooi kijkje in de geschiedenis van Arnhem door de eeuwen heen. Maar echte geschiedenisliefhebbers doen er goed aan zich vooraf even te verdiepen in de historie van de Rijnstad.

Zoals de tentoonstellingstitel al aangeeft, hebben allerlei bevolkingsgroepen hun stempel op de geschiedenis van de stad Arnhem gedrukt. De expositie laat die geschiedenis zien aan de hand van een aantal thema’s zoals rijkdom en weelde, Arnhemse stadsgezichten en recht en orde.

Stad aan de rivier
De samenhang binnen de tentoonstelling is soms wat onduidelijk. Het is mij niet geheel duidelijk of de tentoonstellingsobjecten bij de thema’s gezocht zijn, of dat juist het omgekeerde het geval is. Aan de kwaliteit van de expositie doet dit gelukkig weinig af. Boeren, burgers & rijkelui is ruim opgezet en de tentoongestelde voorwerpen komen goed tot hun recht.

Er is duidelijk gekozen voor objecten die niet alleen van historisch belang zijn, maar die ook gewoon mooi zijn. Zo is er een fraaie collectie gildenbekers te zien en een tafel die is gedekt met een indrukwekkend samengesteld porseleinen servies. Mooi is ook het portret van Karel van Gelre, de legendarische graaf die in de zestiende eeuw de loop van de Rijn liet verleggen en daarmee Arnhem tot een stad aan de rivier maakte.

Band met Arnhem
De recentere geschiedenis van de stad komt in de tentoonstelling ook aan bod. Zo is er aandacht voor kunstenaars met een speciale band met Arnhem. Onder hen dichter en jaren zestig-icoon Johnny de Selfkicker en de abstracte kunstenaar Klaas Gubbels. Emile Ratelband de flamboyante positiviteitsgoeroe die eind jaren zeventig in Arnhem zijn eerste Haphoek opende, ontbreekt uiteraard ook niet.

Decennialang was in de stad het slaan op klinknagels te horen, een geluid dat onlosmakelijk verbonden was met de Arnhemse Scheepsbouw Maatschappij. De werf ging in 1978 failliet en werd kort daarna afgebroken. Het aangezicht van een deel van de stad veranderde daardoor drastisch. In het tentoonstelling herinnert een grote foto van het werk aan een stoomschip nog aan de gloriedagen van de Arnhemse Scheepsbouw Maatschappij.

De schilderijen die deel uit maken van de tentoonstelling zijn met name van 17e- en 18e-eeuwse schilders zoals Antonie van Waterloo en Jan van Goyen. Er zijn veel indrukwekkende landschappen en stadsgezichten te zien. Impressies van de buitenverblijven rondom de stad geven een fraai beeld van het rijke leven van de elite. Een aantal van de getoonde schilderijen is van een bijzondere schoonheid en dat geeft Boeren, burgers & rijkelui nog wat meer cachet.

Historische context
De tentoonstelling Boeren, burgers & rijkelui is een verzameling mooie objecten en schilderijen die elk iets over de Arnhemse geschiedenis vertellen. Het museum is niet erg scheutig met achtergrondinformatie, dus bezoekers met grote historische interesse zou ik willen aanraden om zich vooraf even te verdiepen in de geschiedenis van de Rijnstad. Zonder kennis van de historische context is het museum zeker ook een bezoek waard, puur vanwege de esthetische waarde van de voorwerpen, de schilderijen en niet in de laatste plaats het prachtig gedecoreerde gebouw.

► Boeren, burgers en rijkelui is tot 11 maart 2012 te zien in Historisch Museum Arnhem



©GeschiedenisBeleven.nl/ auteur: Gerrit Jan Weikamp, foto's: HMA