Wie niet weg is, is gezien: Joods Nederland na '45

Gepubliceerd op: 14 februari 2011, auteur: Jelle Imbos

In het Joods Historisch Museum in Amsterdam is tot en met 8 mei 2011 een tentoonstelling te zien over joods Nederland na 1945. Na de oorlog dachten vele overlevenden dat de joodse gemeenschap, die toen 28.000 mensen telde, geen toekomst meer had in Nederland.  

Een deel van hen vertrok naar het buitenland, onder meer naar Israël. De joden die hier bleven hadden het niet gemakkelijk. Ze bouwden stukje bij beetje aan een nieuwe, bloeiende joodse gemeenschap. De tentoonstelling Wie niet weg is, is gezien probeert dit te laten zien aan de hand van persoonlijk materiaal en verhalen over het joodse leven in Nederland.

Krant
Bij binnenkomst word je een krant aangereikt. Deze krant met tentoonstellingsteksten leidt je door de expositie. Achterop deze krant staat een handige plattegrond. Op deze plattegrond staan de verschillende objecten aangeduid. De objecten van de tentoonstelling zijn verdeeld naar onderwerp. Aan bod komen onder andere de joodse cultuur, religie en actiegroepen. Wat echter het meest centraal staat is de verwerking van de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog; de herdenking van de slachtoffers, het rechtsherstel van de nabestaanden en de persoonlijke verwerking van de Holocaust.

Uitbreiding collectie
De tentoonstellingsruimte is ingericht als een huiskamer met hier en daar een boekenkast, een tafel en een vitrinekast. Hierin opgesteld staat het materiaal dat vele betrokkenen zelf hebben aangedragen voor de tentoonstelling. Zij hebben met hun eigen geschiedenis hier mede vorm aan gegeven.

Een van de doelen van de expositie is de uitbreiding van de museumcollectie op het gebied van de naoorlogse geschiedenis van joden in Nederland en de (voormalige) koloniën. Op deze manier is er een tentoonstelling ontstaan met een verscheidenheid aan materiaal dat uiteenloopt van brieven, ansichtkaarten en toramantels tot aan schilderijen, bouwkundige schetsen, kasboeken en straatnaamborden.

Multimedia
Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van multimedia. In tafels zijn beeldschermen gemonteerd waarop je foto’s, filmfragmenten en interviews kunt beluisteren. Luisteren doe je door twee telefoonhaken die je aan je oren houdt. Op een groot scherm dat de hele breedte van de ruimte vult worden filmfragmenten getoond. Een aantal huiskamerstoelen nodigen je uit hiervoor even plaats te nemen. De film start met de herdenking van de Februaristaking, van vlak na de oorlog, en eindigt met verschillende journaalberichten over het rechtsherstel van de joden. Het geeft in ongeveer tien minuten een mooi en aangrijpend overzicht van het leven van de joden in Nederland na 1945. Een leven dat in het teken staat van de verwerking van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De joodse cultuur en het ontstaan van een nieuwe joodse gemeenschap wordt hierdoor overschaduwd en krijgt daarom ook te weinig aandacht in de tentoonstelling. Om dieper in te gaan op de joodse gemeenschap en de joodse cultuur van na 1945 moet de rest van het museum ook bekeken worden. Wat dat betreft mist de tentoonstelling zijn doel: het belichten van de joodse gemeenschap en cultuur.

► De tentoonstelling Wie niet weg is, is gezien. Joods Nederland na 1945 is nog tot 8 mei 2011 te zien in het Joods Historisch Museum.

©GeschiedenisBeleven.nl / auteur: Jelle Imbos, foto's: Anne van Straten