"Al snel werd ik 'besmet' met het re-enactor virus"

Gepubliceerd op: 15 november 2011, auteur: Arno Luyendijk

Hans Siebelink (1953) is opgeleid tot psychiatrisch verpleegkundige. In 1994 is hij fulltime gaan werken in Archeon, onder andere als middeleeuws chirurgijn. Daar werd hij zo gefascineerd door de middeleeuwse geneeskunst, dat hij Middelnederlands heeft geleerd om de originele middeleeuwse teksten te kunnen lezen. Als resultaat daarvan verscheen vorig jaar een boek van zijn hand over de middeleeuwse geneeskunst, De Humorenleer. Over de geneeskunst van de late middeleeuwen in de Lage Landen.


Vijf vragen aan: Hans Siebelink

1) Kun je vertellen hoe je oorspronkelijke werk in relatie staat tot je huidige activiteiten in de wereld van levende geschiedenis?

Ik heb een brede technische opleiding gehad in o.a. hout en metaalbewerken en gewerkt als monteur voor grote computersystemen in de tijd voor de PC of microprocessors. Veel voldoening gaf dat werk me niet. Ik heb in 1980 ontslag genomen en ben gestart met een opleiding voor psychiatrisch verpleegkundige.

Zo lang ik me kan herinneren heb ik altijd belangstelling gehad voor oude culturen. Maar mijn fascinatie voor de late middeleeuwen is pas in 1994 ontstaan door het themapark Archeon. Toen de sollicitatieprocedures begonnen voor Archeotolk heb ik er gesolliciteerd. Na een paar dagen meelopen en helpen met de bouw van een bronstijdboerderij kon ik een arbeidscontract krijgen. Ik  koos voor de Middeleeuwen en ging aan de slag als hout-/beenbewerker.

Al snel werd ik ‘besmet’ met het re-enactor virus: ik sloot me aan bij re-enactor verenigingen en na drie jaar ging ik fulltime werken in Archeon: zowel kantoorwerk als in het park als Archeotolk in rollen als hout/beenbewerker, stadswacht, draailierspeler en chirurgijn. Mijn verpleegkundige achtergrond lag wel aan de basis van de interesse voor de middeleeuwse chirurgijn.


2) Veel mensen kennen je van optredens als laatmiddeleeuwse speelman (muzikant/zanger); heeft dit bijgedragen aan je huidige boek over de middeleeuwse humorenleer?

Als muzikant, onder andere van ‘Wronhgel en Wei’, wil ik graag weten wat de middeleeuwse teksten precies betekenden. Door deze te vertalen en te bestuderen kwam ik er achter dat veel middeleeuwse teksten van liedjes uit bijvoorbeeld het Gruuthuse manuscript vol staan met symboliek en dubbelzinnigheid. Daardoor ben ik me verder gaan verdiepen in middeleeuwse teksten en verhalen. In een tekst kwam ik het woord ‘erdappel’ tegen. Omdat ik geleerd had dat aardappels uit Zuid-Amerika komen ben ik dat verder gaan uitzoeken. Na wat research begreep ik erdappel een verzamelnaam was voor alle bol- en knolgewassen.

Mede door de opgedane kennis van het Middelnederlands ben ik in die tijd ook stukjes gaan schrijven voor het blad van de vrienden van Archeon, over betekenissen van de namen van kruiden in de middeleeuwen. Van daaruit is het een klein stapje naar de middeleeuwse geneeskunst.


3) In hoeverre heeft je historische kennis over de middeleeuwse medische wetenschappen invloed op je hedendaagse visie op medische vraagstukken?

De middeleeuwse geneeskunst had een holistische benadering. Die benadering gaat ervan uit dat de mens als een geheel bekeken moet worden: de fysieke gesteldheid, de emoties, de woon- en werkomgeving van de patiënt, astrologie, alles om de oorzaak van de ziekte te vinden en weg te kunnen nemen. Ik vind dat een betere benadering dan de hedendaagse geneeskunst die zich vooral richt op symptoombestrijding.

Ook denk ik dat als we de middeleeuwse geneesmiddelen gaan bestuderen er nog ontdekkingen worden gedaan voor nieuwe hedendaagse medicijnen. In de middeleeuwen gebruikte men bijvoorbeeld padden in geneesmiddelen, nog niet eens zo lang geleden ontdekte men dat een paddenhuid digitalis bevat, welke stof men nu gebruikt als medicijn bij hartfalen.


4) Levende geschiedenis lijkt in Nederland steeds meer voor vermaak dan als aanvulling op de bestaande historische wetenschappen te worden behandeld. In hoeverre herken jij dit beeld uit je eigen ervaring als re-enactor?

Vermaak, vooroordelen en fantasie voeren vaak de boventoon bij de zogenaamde middeleeuwse evenementen. Daar kan ik me soms flink aan ergeren. Maar aan de andere kant waren er veel archeotolken die geschiedenis of archeologie studeerden of die dat daarna zijn gaan doen. Datzelfde geldt ook voor sommige re-enactors en mensen die zich bezighouden met experimentele archeologie. Ik denk dat er daardoor wel een wisselwerking is tussen levende geschiedenis en de wetenschap.


5) Met welke beroemde historische personen uit de middeleeuwse geschiedenis voel jij een dusdanige band dat je ze graag in levende lijve zou willen ontmoeten, als dat mogelijk was?

Deze hoeft niet per se beroemd te zijn. Toen ik in het magazijn van het Rijksmuseum van Oudheden middeleeuwse benen kammen bekeek voor reconstructies, heb ik wel gedacht dat ik de maker zou willen spreken en hem aan het werk zou willen zien. Dat heb ik meestal als ik historische voorwerpen of gebouwen zie: wie was die anonieme steenhouwer die werkt aan de kathedraal, wie was de bouwer van het hunebed. Ook zou ik mijn middeleeuwse voorouders wel willen ontmoeten om van hen te horen hoe ze dachten, werkten, leefden.

Wat me leuker lijkt is om een historische persoon rond te leiden in de hedendaagse tijd. Als ik een beroemde persoon zou moeten noemen, zou dat Jan Yperman zijn, de middeleeuwse chirurgijn van wie ik de boeken heb gelezen en gebruikt voor mijn boek over de middeleeuwse geneeskunst.

► De Humorenleer. Over de geneeskunst van de late middeleeuwen in de Lage Landen (2010), Hans Siebelink, Uitgeverij Free Musketeers.

►Lees ook de recensie van het boek de Humorenleer op Geschiedenis Beleven.nl

©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Arno Luyendijk