'Re-enactment is meer dan lekker musketten knallen'

Gepubliceerd op: 20 oktober 2010, auteur: Annette Zeelenberg

Marc Geerdink-Schaftenaar is geschiedenisleraar, gepassioneerd geschiedenisliefhebber en kenner van de 18e eeuw en de Napoleontische tijd. Daarnaast geeft hij demonstraties Levende Geschiedenis en is hij actief als re-enactor bij de vereniging "2e Bataljon Grenadier Compagnie”.

Zowel in zijn werk als privé is hij dus dagelijks met geschiedenis bezig. Wij waren nieuwsgierig naar wat hem beweegt.



Vijf vragen aan Marc Geerdink-Schaftenaar

1. Je bent op verschillende manieren met geschiedenis bezig, zowel qua werk als in je vrije tijd. Waar komt je passie voor het verleden vandaan? Wat fascineert je?

Geen idee. Ik vond geschiedenis als kind al interessant. Wat alles in gang heeft gezet waren tinnen soldaatjes die ik zelf goot en schilderde. En op een dag zag ik dat je ook 1 op 1 de geschiedenis als het ware kan naspelen. Toen was ik verkocht. Het resultaat is een passie die ik niet meer zou kunnen missen. Mijn interesse was in eerste plaats militaire geschiedenis, maar langzamerhand ben ik me steeds meer gaan verdiepen in het tijdperk en de mensen. De vraag is niet meer: “Wat voor uniform droeg die man?” maar vooral: “Waar komt die man vandaan, en wat bezielde hem?”. Met re-enactment en Levende Geschiedenis kun je je helemaal in een tijdperk onderdompelen. Dat je je opeens realiseert: “Verrek, zó moet het er écht hebben uitgezien…!”


2. Je hebt een tandenborstel van been en varkenshaar. Voor optredens van het 2e bataljon van de Grenadier Compagnie kleden jullie je exact zo als in 1815. Vanwaar deze historische correctheid?

Als ik een demonstratie geef of iets vertel over mijn hobby, dan zeg ik altijd: “Op een dag was over geschiedenis lezen niet meer goed genoeg, ik wilde het zelf meemaken.” Leuk, zo’n exercitie, maar hoe werkt dat nou in de praktijk? En is zo’n ransel nou zwaar? Dus ga je dat uniform en die uitrusting namaken, en gaandeweg blijf je aan je uitbeelding schaven.

Ik weet dat ik voor mezelf de lat qua authenticiteit zeer hoog heb gelegd: mijn uniformjas moét met wit garen gestikt zijn, de lakense wol moét van een bepaalde dikte zijn, dat soort eisen. Ik wil niet alleen mijn publiek een beeld geven van hoe het er uit gezien kan hebben, ik voel mezelf gewoon het prettigst als ik weet dat mijn kostuum tot de laatste knoop in orde is.


3. Veel historici vinden re-enactment en Levende Geschiedenis geen serieuze bestudering van de geschiedenis. Hoe reageer op je die kritiek?

Alsof re-enactment niet meer is dan een beetje verkleden en lekker met musketten knallen. Tja. Voor sommige historici is geschiedenis nog altijd een object achter glas zetten en er maar naar staren. Jammer, want er is verschrikkelijk veel kennis te vinden die amateurs na jarenlang onderzoek zelf hebben opgedaan. Vooral praktische kennis die juist een aantal vastgeroeste ideeën flink onderuit halen.

Toegegeven: er zijn historische opvoeringen waarbij bij mij de haren overeind gaan staan: al die mannen in leren of fluwelen pakken die geuzen moeten voorstellen tijdens de Vestingstedendagen, of de zoveelste heksenverbranding op een Middeleeuwse markt, dat heeft met geschiedenis en re-enactment niets te maken. Gelukkig treedt er langzaam een professionalisering in, er zijn re-enactmentverenigingen en inmiddels zelfs kleine bedrijfjes die goed aan de weg timmeren.


4. Als je je zo verdiept in een specifieke periode, zoals jij in de Napoleontische tijd, kun je de mensen uit die tijd en hun beslissingen dan beter begrijpen?

Het is onmogelijk je te verplaatsen in de gedachten van onze voorouders, je hebt alleen een bepaald beeld vanwege de vele aktes, dagboeken, memoires, documenten die bewaard zijn gebleven. Maar interessant is het wel. Zo zijn over de Slag bij Waterloo recent weer nieuwe inzichten opgedoken. Bij Waterloo was Napoleon ziek en liet hij het initiatief aan zijn generaals over; en zijn belangrijkste generaal had, zo weten we nu, een post-traumatische stressstoornis vanwege de veldtocht in Rusland. Dat verklaart een hoop.

Zo blijf je steeds maar bijleren en begrijp je beter het hoe en waarom van historische gebeurtenissen. Cultureel-mentale Geschiedenis is één van de meest interessante vormen van Geschiedenis. Het draagt bij tot een extra verdieping van je historische uitbeelding. Wat ik altijd in mijn achterhoofd houd is dat de mensen van toen eigenlijk hetzelfde wilden als wat wij nu: gewoon een normaal leven, met een huis, een baan, een gezin, feestje af en toe, klaar. Vergeet al die romantische onzin, ook toen vroegen ze zich gewoon af: “Wat eten we vanavond eigenlijk?”


5. Als het mogelijk zou zijn, welke historische persoon zou je willen ontmoeten en welke vraag zou je hem of haar stellen?

Tien jaar geleden zou ik een beroemde generaal hebben genoemd, maar tegenwoordig ben ik veel meer geneigd om mijn eigen familie te willen ontmoeten. In 1690 werd een Zwitserse huursoldaat, Samuel Baltusz Schaffner in mijn geboorteplaats Harderwijk gelegerd; hij werd de stamvader van de familie Schaftenaar die ook nu nog in Harderwijk woont. Het liefste zou ik eens een wandeling door Harderwijk in de 18e eeuw willen maken, zien hoe het dagelijks leven toen was. Maar ook de aankomst van de Russische troepen onder generaal Benckendorff in 1813; ze kwamen de Fransen verdrijven en staken via Harderwijk over naar Amsterdam. Die bevrijdingsdag zou ik met mijn voorouders willen vieren.

Over een vraag heb ik nooit zo nagedacht, ik denk dat ik honderduit zou vragen over van alles en nog wat. Misschien heel eenvoudig: “Wat eten jullie vanavond eigenlijk?”

► Meer informatie: http://www.grenadiercompagnie.nl/

© GeschiedenisBeleven.nl