Lee Harvey Oswald: eeuwige mislukking

Politiefoto van Lee Harvey Oswald na zijn arrestatie in 1963 (foto: Wikimedia).

Tot een rechtszaak is het nooit gekomen. Toch is Lee Harvey Oswald volgens alle officiële lezingen een moordenaar, schuldig aan de beroemdste moord uit de geschiedenis. Op 22 november 1963 schoot hij president John F. Kennedy dood. Wie was hij?

Door Wytse Vellinga

Vreemd, of in elk geval ongewoon; zo is het leven van Oswald zeker te omschrijven. Er zijn maar weinigen die tijdens het hoogtepunt van de Koude Oorlog vanuit de VS naar de Sovjet-Unie emigreerden. Er zijn er nog minder die ook weer terugkeerden, zonder ogenschijnlijk op te vallen bij het grote publiek of de overheid. En dat onopvallende is net wat Oswald zijn hele leven is blijven steken.

Hij deed uitzonderlijke dingen, maar het publiek wilde hem maar niet als uitzonderlijk zien. Tot 22 november 1963.

Oswald werd geboren op 18 oktober 1939 in een achterbuurt van New Orleans. Zijn vader stierf twee maanden voor zijn geboorte. Zijn moeder Marguerita bleef achter met Lee Harvey, oudere broer Robert en een oudere zoon uit een eerder huwelijk, John Pic. Dit was een situatie waar Marguerita niet mee om kon gaan. De twee oudste kinderen werden weggestopt in een weeshuis. De enige reden waarom Lee Harvey niet hetzelfde lot wachtte was zijn jonge leeftijd.

Een ongelukkige jeugd

Lee Harveys kinderjaren stonden niet in het teken van een gelukkige jeugd. Hij moest keer op keer verhuizen omdat het zijn moeder maar niet lukte om vast werk te vinden. Door het vele verhuizen werd er ook veelvuldig van school gewisseld. Lee Harvey was niet dom, maar was door de verhuizingen niet bepaald gemotiveerd om zich in te zetten op school. Hij bleef regelmatig thuis, met toestemming van zijn moeder. En de keren dat hij ging, zorgde hij op school voor problemen.

De getuigen die, jaren later, over de jonge Lee Harvey spraken, omschreven hem als een stil kind. Maar wel een stil kind dat zomaar in woede uit kon barsten. Voor zijn buien bezocht hij verschillende keren de psychiater, na de zoveelste ruzie op school. Ook verscheen hij één keer voor de rechter en belandde in jeugddetentie na een ruzie met zijn halfbroer. Zijn woede was een karaktertrek die hem in zijn latere leven vaker parten zou spelen.

Links: een foto van het geboortehuis van Lee Harvey Oswald in New Orleans, na de storm Katrina in 2007. Links: Lee Harvey Oswald als marinier (foto's: Wikimedia).
Links: een foto van het geboortehuis van Lee Harvey Oswald in New Orleans, na de storm Katrina in 2007. Links: Lee Harvey Oswald als marinier (foto’s: Wikimedia).

Een nieuwe kans

Vlak voor Lee Harveys zeventiende verjaardag verhuisde het kleine gezin voor de 21e keer sinds Lee’s geboorte, ditmaal naar Fort Worth. Zijn oudere broer Robert zat daar bij de marine, en Lee Harvey zou zijn voorbeeld volgen. Robert had naar eigen zeggen “een nieuwe start” gekregen en dat was precies wat Lee Harvey Oswald wilde.

In de marine ontwikkelde de jongste Oswald zich als een waar buitenbeentje. Al vanaf het begin kwam Oswald er namelijk openlijk voor uit communist te zijn. Deze extreemlinkse houding werd niet bepaald gewaardeerd door zijn strijdmakkers.

Zijn woede-uitbarstingen brachten hem ook nu weer in de problemen. Oswald voelde zich niet voldoende gewaardeerd en had het gevoel dat hij meer verdiende. Een promotie naar korporaal ging aan zijn neus voorbij. Nadat zijn eigen wapen niet voldeed aan de eisen van de marine werd hij zelfs een rang teruggeplaatst. Een serie incidenten met hogere officieren en het militair gerecht volgde.

Een ondergewaardeerde held

“Een Amerikaan met militaire achtergrond doet het vast goed in de Sovjet-Unie,” dacht Oswald. Toen hij eind 1959 na een lange reis aankwam in Moskou maakte hij vrijwel meteen bekend dat hij wilde overlopen. Naar eigen zeggen had hij waardevolle informatie opgedaan bij de marine en was hij bereid die informatie met de Russen te delen. Maar de Russen bleken helaas niet geïnteresseerd.

Lee Harvey Oswald verhuisde in 1959 naar de Sovjet-Unie. Hij woonde in Minsk met zijn Russische vrouw, Marina (foto: Wikimedia).
Lee Harvey Oswald verhuisde in 1959 naar de Sovjet-Unie. Hij woonde in Minsk met zijn Russische vrouw, Marina (foto: Wikimedia).

Oswald had verwacht als een held binnengehaald te worden in de Sovjet-Unie. In plaats daarvan stopten de Russen hem weg in Minsk. Hij werd ingezet als fabrieksarbeider en gehuisvest in een groot appartementencomplex in het centrum van de stad, waar hij woonde tussen talrijke andere arbeiders.

Niet bepaald de glorieuze omgeving waar hij op had gerekend.

Mislukte moord

Oswald besloot al snel dat hij weer terug wilde naar de VS. Opmerkelijk genoeg ging dat relatief eenvoudig. Samen met zijn nieuwe Russische vrouw Marina en hun pasgeboren dochtertje verhuisde hij begin 1961 weer terug. Helaas kwam er geen pers opdagen voor zijn terugkomst. Twee jaren vol vele teleurstellingen volgden. Oswald ging van de ene nietszeggende baan naar de andere. Zijn poging om een boek te schrijven over het leven in de Sovjet-Unie liep op niets uit, en ook zijn pogingen om in de VS politiek actief te worden leverden weinig op.

Oswald besloot het dus over een andere en veel radicalere boeg te gooien. Hij ging iemand vermoorden.

13.11.20.Lee Harvey Oswald - gun
Lee Harvey Oswald poseert mijn zijn geweer in zijn achtertuin in Dallas, Texas maart 1963. (foto: Wikimedia)

Op 10 april 1963 kroop Oswald door de tuin van de rechts-radicale politicus Edwin Walker. Walker genoot landelijke bekendheid als voormalig generaal en sterk anticommunistisch activist. Zijn opmars in de politiek was Oswald een doorn in het oog en dus besloot hij Walker uit de weg te ruimen. Hij gebruikte daarvoor het scherpschutterswapen dat hij een paar weken daarvoor had gekocht.

Maar het mislukte. Oswald miste Walker op een haar na en maakte zich haastig uit de voeten. De zoveelste mislukking in het leven van Lee Harvey Oswald. Hij was 24 jaar en had nog niets bereikt. Niemand zou ooit van hem horen. Tot 22 november 1963.

Verder lezen en kijken

  • Meer artikelen over (de moord op) John F. Kennedy op GeschiedenisBeleven.nl.
  • Een indrukwekkend boek over het leven van Oswald en de moord op Kennedy is het boek Case Closed: Lee Harvey Oswald and the Assassination of JFK uit 1993 van jurist Gerald Posner. Hij laat er in zijn boek geen enkele twijfel over bestaan dat het Oswald was die Kennedy heeft vermoord.
  • Eind oktober 2013 kwam het boek A cruel and shocking Act. The Secret History of the Kennedy Assassination van de Amerikaanse auteur Phillip Shenon uit. Hij komt op basis van vele getuigenissen tot de conclusie dat Oswald de moordenaar van Kennedy is. Maar de CIA en de FBI wisten er volgens Shenon van en hebben het laten gebeuren.
  • Bezoek deze mooie en vrij nieuwe website van National Geographic. De site hoort bij de tv-versie van het boek Killing Kennedy.
  • Op YouTube zijn verschillende documentaires terug te vinden over het leven van Lee Harvey Oswald. Er is één opmerkelijk filmpje waarop te zien is dat, na de moord op Kennedy, Oswald eindelijk kreeg waar hij zijn hele leven al op had gewacht: aandacht.

©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Wytse Vellinga, eindredactie: Suzanne Schönbeck, foto’s: Wikimedia.

 

Leestips