Taalweetje

Een taalweetje bij de koffie?

Een taalweetje bij de koffie?

Hoewel er natuurlijk ook verstokte theedrinkers zijn, is koffie voor veel mensen een belangrijk onderdeel van hun ochtendritueel. Hoe is de koffie daar terechtgekomen en hoe komt het aan zijn naam? Door Stieneke Ritzema In de tweede helft van de zestiende ...

Lees verder

Het ontstaan van de Melkweg

Het ontstaan van de Melkweg

Dat de Melkweg zo heet, lijkt vrij logisch wanneer je hem ziet. Vanaf de aarde zien we het als een melkachtige strook licht tegen de zwarte achtergrond van de nacht. Toch zit er een heel verhaal achter. Door Stieneke Ritzema ...

Lees verder

Waar komt de komkommertijd vandaan?

Waar komt de komkommertijd vandaan?

De komkommertijd is zo ongeveer voorbij, maar niet zonder dat we ons over de herkomst van dat woord buigen. Waar komt de term komkommertijd vandaan? Door Stieneke Ritzema Het vroegst bekende gebruik van komkommertijd in het Nederlands dateert uit 1787. In ...

Lees verder

Vondel en de Amsterdamse schouwburg

Vondel en de Amsterdamse schouwburg

Ook al heb je nog nooit iets van Joost van den Vondel gelezen, een van zijn werken ken je vast wel. Hij bedacht namelijk het woord schouwburg. Hoewel er in de zestiende eeuw en het begin van de zeventiende eeuw ...

Lees verder

Betje Wolff, Aagje Deken en Willem V

Betje Wolff, Aagje Deken en Willem V

Betje Wolff en Aagje Deken schreven de eerste Nederlandse briefroman, Sara Burgerhart (1782). Ook hun romans Willem Leevend (1784-1785) en Cornelia Wildschut (1793-1796) zijn redelijk bekend, maar heb je weleens van Wandelingen door Bourgogne gehoord? De jaren tachtig van de ...

Lees verder

Jacob van Maerlants Rijmbijbel

Jacob van Maerlants Rijmbijbel

De Koninklijke Bibliotheek doet op haar website verslag van de aanschaf van een vroeg veertiende-eeuws fragment van Jacob van Maerlants Rijmbijbel. Waarom is dit fragment belangrijk? Door Stieneke Ritzema De Rijmbijbel is geen berijming van de Bijbel, maar is een vertaling ...

Lees verder

Hoe het cliché aan zijn naam komt

Hoe het cliché aan zijn naam komt

Tikken is een onomatopee en sissen ook, maar er zijn veel meer woorden die uit klanknabootsing zijn ontstaan. Ook woorden waarvan je het niet zou verwachten, cliché bijvoorbeeld. Door Stieneke Ritzema Dit woord is afkomstig uit de wereld van de boekdrukkunst. ...

Lees verder

Vondel: meester van het bijschrift

Vondel: meester van het bijschrift

Leuke plaatjes met een kort stukje tekst erbij, een groot deel van het internet wordt ermee gevuld. Helemaal niets nieuws, 400 jaar geleden deed men het ook al. Door Stieneke Ritzema In 1613 stelde de drukker Dirck Pietersz. Pers een embleemboek ...

Lees verder

Extreme temperaturen bestaan niet

Extreme temperaturen bestaan niet

Of we nu hopen op een Elfstedentocht of het misschien wel de warmste dag van het jaar is, we zijn nogal eens geobsedeerd door de temperatuur. Maar waarom noemen we het zo? Door Stieneke Ritzema Ons woord temperatuur is, waarschijnlijk via ...

Lees verder

Het Werther-effect

Het Werther-effect

De Londense brandweer moet steeds vaker mensen uit handboeien bevrijden, meldt de Volkskrant. De brandweer wijt dit aan de populariteit van de Fifty Shades-trilogie. Het is niet het eerste boek dat zijn lezers beïnvloed zou hebben. Een beroemd voorbeeld is ...

Lees verder

Een originele babynaam in de 16e eeuw

Een originele babynaam in de 16e eeuw

De zoon van prins William en Kate kreeg een traditionele naam: George Alexander Louis. Andere ouders kiezen voor een originele naam, met wisselend succes, ook in de zestiende eeuw al. Door Stieneke Ritzema Roemer Visscher (1547-1620), graankoopman, dichter, assuradeur, was een ...

Lees verder

Touristenkleding

Touristenkleding

De bikini is niet het enige zomerse kledingstuk dat zijn naam aan een eiland te danken heeft. Ook de bermuda, de capri en natuurlijk het hawaïhemd zijn naar eilanden vernoemd. Door Stieneke Ritzema Het woord bermuda komt van de Bermuda-eilanden, een ...

Lees verder

450 jaar oude taalwet herontdekt

450 jaar oude taalwet herontdekt

Aandacht voor minderheidstalen is niets nieuws, dat blijkt uit een wetstekst uit 1563 die is teruggevonden. Door Stieneke Ritzema De wet werd aangenomen tijdens de regering van koning Elizabeth I en moest ervoor zorgen dat de Bijbel in het Welsh vertaald ...

Lees verder

Succesvolle pseudoniemen

Succesvolle pseudoniemen

J.K. Rowling schreef een boek onder pseudoniem, maar werd al vrij snel door linguïstische software ontmaskerd. Ze is niet de eerste die een pseudoniem gebruikt, ook een aantal Nederlandse auteurs ging haar voor. Zij werden niet door een computer betrapt. ...

Lees verder

Hoe orkanen hun naam krijgen

Hoe orkanen hun naam krijgen

Als je een orkaan op je af ziet komen, wat doe je dan? Je vlucht of je verschuilt je. Het laatste waar je aan denkt is hoe je de orkaan zult noemen. Waarom geven we orkanen dan toch namen? Door Stieneke ...

Lees verder

Een taal die alleen door mannen gesproken wordt

Een taal die alleen door mannen gesproken wordt

Nieuwe talen kunnen op allerlei verschillende manieren ontstaan. Creooltalen zoals bijvoorbeeld het Sranantongo in Suriname komen voort uit een situatie van slavernij. Ngatik Men’s Creole, een creooltaal die alleen door mannen gesproken wordt, heeft een andere geschiedenis. Door Stieneke Ritzema Ngatik ...

Lees verder