Iedereen kent de Tweede Wereldoorlogherdenking van 4 mei. Vrijwel niemand weet echter dat tot 1945 in Nederland ook de Eerste Wereldoorlog werd herdacht. Waarom werd een oorlog waarbij Nederland nooit betrokken was wél herdacht en stopte dat ook weer? Door Harmen ...
De zaak Brutus: James Bond in naoorlogs Duitsland
Een zachte novembernacht in 1953. De Oost-Duitse ambtenaar Walther Gramsch vertrekt van Oost- naar West-Berlijn. Het is geen alledaags tafereel: de man verkeert in doodsangst. James Bond-taferelen in het naoorlogse Duitsland? Door Lars Sanders Walther Gramsch (1897-onbekend) werkte als spoorwegambtenaar toen ...
Veranderend landschap
Wie vanuit het buitenland Nederland binnenrijdt, merkt dat meteen. Tweehonderd jaar geleden was dat anders. Van een typische nationale infrastructuur, zoals uniforme (spoor)wegen, was geen sprake. Koning Willem I maakte die Nederlandse eenheid zichtbaar in het landschap met verharde wegen ...
De vergeten koningen van Friesland
De mist trekt langzaam weg over de velden tussen Aldeboarn en Jirnsum. Een boer rijdt op zijn trekker voorzichtig het drassige land in. Niets wijst erop dat op deze plek een grote veldslag een einde maakte aan een vergeten koninkrijk: ...
Ring them bells! Zoeken naar de perfecte klok
Hinderwet en recente bezuinigingen helpen niet echt, maar er waren tijden dat het slechter ging met carillons in Nederland. Universiteitsbeiaardier Jan Willem Achterkamp vertelt over de fascinerende ontwikkeling van dit typische fenomeen van de Lage Landen sinds de 14e eeuw. ...
Vrouwen der fabriek, staakt het werk!
Ellenlange werkdagen, slechte hygiëne, kinderarbeid en lage lonen. In deze omstandigheden werkten eind 19e eeuw duizenden fabrieksarbeiders in de Maastrichtse glas- en aardewerkindustrie. Geregeld vonden er stakingen plaats. Veel daarvan werden door vrouwen geleid. Door Suzanne Reuvers Wie in de Boschstraat ...
Brief- en dagboekschrijvers uit WOII aan het woord
Anne Frank was niet de enige die in de oorlog een dagboek bijhield. GeschiedenisBeleven laat daarom tijdens deze week van herdenking en herinnering vier onbekende brief- en dagboekschrijvers uit de Tweede Wereldoorlog aan het woord. Door Eva Moraal Vele Nederlanders, joods ...
Onbekende stemmen uit de oorlog
‘Lieve Kitty,’ schreef Anne Frank (1929-1945) op 29 maart 1944, ‘Gisteravond sprak minister Bolkesteijn aan de Oranje-zender erover dat er na de oorlog een inzameling van dagboeken en brieven van deze oorlog zou worden gehouden. Natuurlijk stormden ze [de andere ...
17e-eeuwse scifi: maanreizen en zonexcursies
De nieuwe wetenschappelijke inzichten van de 17e eeuw zetten de deur open voor wilde speculaties over buitenaards leven. Het resultaat? Een stroom van publicaties over maanreizen, zonexcursies en de vraag of marsmannetjes God zouden kennen. Door Nienke Smit Zouden de andere ...
Recreëren naast de rijksweg
In 1950 telde Nederland ongeveer 139 duizend personenauto’s. In het weekend werden die vaak gebruikt om er met het gezin op uit te gaan. Dat zorgde voor overvolle wegen en de ontwikkeling van een typisch Nederlands fenomeen: het bermtoerisme. Door Herman ...
Het verhaal van Philips in Kamp Vught
Gevangenen die warm en droog radiobuizen maken voor de oorlogsindustrie. Saboteren? Oogluikend toegestaan. Muziek op de achtergrond, elke dag een warme hap. Alleen in Nederland bestond deze merkwaardige situatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal van NV Philips in Kamp ...
Hitlers vergeten voorganger
De nazi’s grijpen in januari 1933 in Duitsland de macht. Het begin van een twaalfjarige dictatuur en uiteindelijk een wereldoorlog. Was de geschiedenis anders gelopen als Hitlers voorganger, de ‘linkse generaal’ Kurt von Schleicher, niet buitenspel was gezet? Door Gerrit Jan ...
Studeren in de jaren 60
Studeren is allang geen zorgeloze bezigheid meer. De hedendaagse student moet sneller afstuderen, een bijbaan in het krappe studieschema passen of meer gaan lenen. Maar was het als student vroeger echt beter? Relaas van een studentenleven begin jaren ’60. Door ...
Dood en verderf in het Scholtenhuis
In 2008 legden opgravingen voor het nieuwe Groninger Forum de fundamenten van een berucht gebouw bloot: het Scholtenhuis. Vele verzetsmensen werden hier tijdens de Tweede Wereldoorlog op wrede wijze verhoord en gemarteld. Door Femke Knoop Het enorme gebouw in eclectische stijl, ...
Het Koocboec: de Zilveren Lepel van de 17e eeuw
Koken is populairder dan ooit. Kookboeken van celebrity chefs als Jamie Oliver en Nigella Lawson vliegen de winkels uit. Het fenomeen kookboek is al eeuwenoud. In 1612 verscheen het eerste Nederlandse kookboek in druk, Het Koocboec ofte Familieren Keukenboec. Door ...
Drie koningen: het mysterie uit het Oosten in beeld
De aanbidding der koningen is een populair thema in de oude schilderkunst. Bijna elke kunstenaar verbeeldt drie mannen, waarvan een donkere, op bezoek bij Maria en Christus, terwijl hun aantal en afkomst onbekend zijn. Hoe kwam deze beeldtraditie tot stand? ...